Het water van Bundanoon

‘Australisch dorpje verbiedt flessenwater’, klonk het in De Standaard van vrijdag 10 juli. Het nieuws leek op het eerste zicht veel op een komkommerbericht midden een nieuwsarme zomerperiode. Maar veel doet vermoeden dat er meer aan de hand is in het dorpje Bundanoon.

Vanaf oktober 2009 zullen de 2500 inwoners van het plattelandsdorpje in New South Wales geen flessenwater meer kunnen kopen, maar enkel gratis gefilterd water drinken uit pompen. Bijna iedereen in het dorpje steunt dit flessenverbod. Ook de lokale handelaren, want de wereldwijde ruchtbaarheid die de beslissing heeft gekregen, maakt van Bundanoon nu al een toeristische attractie. Het verbod op de verkoop van flessenwater is in elk geval een kleine revolutie in een land als Australië, waar jaarlijks voor 300 miljoen euro aan mineraalwater wordt gedronken.

Bundanoon mag dan ver weg zijn en de economische impact minimaal, de symboolwaarde van het flessenwaterverbod is bijzonder groot. En dat in de hele wereld. De inwoners van Bundanoon versterken met hun verbod immers een wereldwijd debat over de effecten en de gevolgen van flessenwater voor het milieu. Flessenwater wordt steeds meer afgerekend op de ecologische voetafdruk. Er worden steeds meer vraagtekens geplaatst bij de zin en onzin van het bottelen van natuurlijk water in plastic flessen en bij de CO2 uitstoot die wordt veroorzaakt door het wereldwijde transport van flessenwater langs de weg en in de lucht.

En dat protest komt niet langer uit de hoek van milieu activisten. Sinds enige tijd is het in trendy restaurants in Londen en New York bijvoorbeeld ‘bon ton’ om ‘tap water’ te drinken in plaats van de ‘coole’ Franse watermerken. Ook in ons land promoten de drinkwatermaatschappijen steeds nadrukkelijker kraantjeswater als gezond, goedkoop en milieuvriendelijk. Een drinkwatermaatschappij zette vorig jaar zelfs een stunt op door leidingwater in flessen aan te bieden.

De wereldwijde markt voor flessenwater wordt geschat op ruim 60 miljard dollar. En de groeiende sensibilisering van consumenten begint zich ook in de omzetcijfers te weerspiegelen. De fabrikanten van de grote watermerken zagen hun verkoop in ons land in 2008 dalen met 5,2 procent. De redenen die ze daarvoor opgeven: het slechte weer, de economische crisis en de agressieve campagnes van drinkwatermaatschappijen. In onze supermarkten zetten de waterfilters als alternatief intussen hun opmars verder.

Het is bijzonder ironisch om vast te stellen dat precies flessenwater het mikpunt vormt van een groeiende bewustwording van consumenten van de ecologische voetafdruk van de productie en distributie van goederen en diensten. Het zijn bij uitstek de watermerken die zich in het verleden gepositioneerd hebben als zuiverend, verbonden met de natuur, evenwichtig en goed voor de gezondheid.

Grote spelers zoals Danone en Nestlé hebben intussen een gemeenschappelijke campagne gelanceerd om de voordelen – en de toegevoegde waarde – van flessenwater in de verf te zetten. De campagne loopt onder de veelbetekende noemer ‘meer dan water’. En een wereldmerk als Nestlé gaat op zijn website het debat tussen flessenwater en kraantjeswater niet langer uit de weg. Maar komt de campagne niet rijkelijk laat ? In de VS zijn inmiddels nieuwe studies opgedoken waarin betwijfeld wordt of flessenwater wel zoveel gezonder is dan kraantjeswater. En in het Amerikaanse congres gaan er steeds meer stemmen op die pleiten voor een striktere regelgeving van flessenwater. En dat in navolging van soft drinks en junk food.

Er staat duidelijk heel veel op het spel. En de beslissing van Bundanoon rijkt veel verder dan het Australische platteland. Bundanoon geeft aan dat morgen elke product zal afgewogen worden op zijn ecologische voetafdruk. En ook dat het niet langer verboden is om te verbieden. Ook dat is een les van Bundanoon.

Vakantietip

Indien u nog naarstig op zoek bent naar hét boek om te lezen aan het zwembad van uw vakantieadres, laat mij u dan ‘Animal Spirits’ van Nobelprijswinnaar economie en Berkley professor George Akerlof en Robert Shiller, professor economie aan Yale, aanraden. In het boek tonen beide professoren aan hoe de economie in grote mate gebaseerd is op psychologie.

Voor de lezers van deze rubriek vertellen de 2 professoren in feite niets nieuws. Al geruime tijd heeft u hier kunnen lezen hoe de huidige financiële en economische crisis vooral ontstaan en versterkt is door dieperliggende psychologische motieven. Economie is definitief psychologie geworden. Met een vleugje sociologie er zelfs bovenop. Maar toch is ‘Animal Spirits’ – al enkele weken een New York Times bestseller – een aanrader. De auteurs baseren zich in grote mate op een vergeten stuk theorie van John Mayard Keynes ten tijde van de Grote Depressie. Deze laatste stelde in zijn ‘General Theory’ dat investeringen niet het resultaat zijn van economische berekeningen doch wel van de menselijke drijfveer tot actie ofte ‘animal spirits’. De drang van de mens om vooruit te gaan en actie te ondernemen, is dan groter dan zijn gevoel van onzekerheid en het zijn deze acties die onze economie drijven. Economie is dus meer dan de rationaliteit of het gemiddelde van de voordelen vermenigvuldigd met hun probabiliteit. Economie staat mijlenver van de exacte wetenschap.

‘Animal spirits’ is ondertussen een economisch begrip geworden, dat refereert naar het onzekere en inconsistente element van onze economie. Het verwijst ook naar de relatie met onzekerheid en het gebrek aan vertrouwen. In sommige gevallen zijn we als het ware verlamd door onze ‘animal spirits’, in andere tijden zijn zij de drijvende macht achter onze acties. Als we ons zeker voelen, komen we naar buiten en spenderen we, bij weinig vertrouwen trekken we ons terug en houden op te kopen.

De idee dat economische crisissen, zoals diegene die we momenteel ondergaan, als het ware veroorzaakt worden door een verandering is ons denken, gaat radicaal in tegen de standaard economische theorieën. Nochtans ligt zulke verandering aan de oorzaak van de huidige economische crisis. Het waren deze ontastbaarheden, zoals vertrouwen, verleiding, jaloezie, illusies en mooie praatjes, waardoor mensen teveel geld neertelden voor een huis, anderen teveel geld ontleenden en de beurzen de hoogte inschoten. De werking van onze economie moet dus in de ‘menselijke hoofden’ gezocht worden.

Zoals reeds aangegeven is vertrouwen een belangrijke factor in dit alles. Economen voorheen beschouwden vertrouwen als iets rationeel: mensen die een beslissing nemen op basis van de informatie voorhanden. Uiteraard worden beslissingen in sommige gevallen aldus genomen, maar vertrouwen impliceert ook dat we voorbij de rationaliteit gaan. Informatie kan immers ook irrationeel verwerkt worden. Zoals Jack Welch, voormalig CEO van General Electric, ooit zei : belangrijke beslissingen worden ‘straight from the gut’ gemaakt. En dat in het bedrijfsleven maar ook in onze persoonlijke levens.

De professoren staan ook stil bij ‘story telling’. Verhalen zijn meer dan ooit actueel en bepalen in grote mate hoe grote bevolkingsgroepen denken. Meest relevant zijn verhalen die erin slagen om de economie in een nieuw tijdperk te stuwen. In marketingland zijn het ook de merken met de sterkste verhalen die winnen. Zulke en andere verhalen zijn voer voor mond aan mond reclame en spreiden zich dus voort als virussen. Denk maar aan het hoopverhaal van president Obama wat tot een – tijdelijke – heropleving van het consumentenvertrouwen in de VS heeft geleid de voorbije weken. Hoop als antwoord op de crisis ? Om over na te denken aan uw zwembad straks.

Nieuwe werkelijkheid

De prijzen of leeuwen op het internationale reclamefestival in Cannes zijn uitgedeeld en de buit die de Belgen mee naar huis brengen is nooit vertoond. De creativiteit in ons land is duidelijk niet onderhevig aan de crisis. De vele winnaars op het podium straalden trots, fierheid, geluk en soms ook ongeloof uit. Ook dit jaar trokken de nieuwe media extra veel aandacht naar zich. De marketing- en communicatiewereld maakt een omwenteling door. De nieuwste rage wordt ‘augmented reality’ of hoe onze kijk op de wereld straks een nieuwe dimensie krijgt. Letterlijk.

‘Augmented reality’ is een techniek waarbij computergemaakte beelden zo realistisch mogelijk worden toegevoegd aan de werkelijkheid. ‘Augmented reality’ staat vandaag nog in zijn kinderschoenen in de reclamewereld, maar de mogelijkheden worden wel afgetast en uitgetest. Verscheidene autofabrikanten gebruikten de techniek om potentiële kopers van hun wagens virtueel plaats te laten nemen achter het stuur. Zo ook BMW in een televisiecampagne voor de Z4. Of Mini voor zijn cabriolet model. In Brazilië werd Doritos Sweet Chili chips gelanceerd met een ‘augmented reality’ campagne. Op elke verpakking stond een symbool of code, die via de site geactiveerd kon worden, waardoor een 3D Doritos Lover monster ontstond.

Verrijkte werkelijkheid kan straks ook de mediawereld op zijn kop zetten. Voor de niet-winnaars of thuisblijvers van het reclamefestival van Cannes plaatste PUB, het vakblad voor reclame, marketing en media, eerder deze maand een leeuw op zijn voorpagina. Niets bijzonders an sich, ware het niet dat eenieder via deze 3D cover en ‘augmented reality’ techniek kon ervaren hoe het voelt om een leeuw vast te houden. Surfen naar www.holdyourlion.com en de cover voor je webcam houden, was de boodschap. Het eerste magazine met een ‘augmented reality’ voorpagina, zo stellen de makers van Proximity BBDO.

Eén van de grootste nadelen en struikelblokken van ‘augmented reality’ advertenties is – vooralsnog - de noodzaak van een webcam. Geen webcam, geen extra toeters en bellen. En ook enige technische kennis en download capaciteiten zijn geen overbodige luxe. Een consument moet dus enige moeite doen en tijd nemen om de ‘verhoogde realiteit’ te ontdekken. Maar hij krijgt er ook veel voor terug. De extra informatielaag die aan de fysieke wereld wordt toegevoegd maakt dat hij een meer gerichte en relevantere invulling krijgt. En naast extra relevantie, is er ook het verrassingseffect. Iets wat de met commerciële boodschappen gebombardeerde consument van vandaag alleen maar kan appreciëren.

Maar misschien is de doorbraak van ‘augmented reality’ naar een breed publiek dichterbij dan vermoed. In Nederland werd deze maand immers Layar gelanceerd, de eerste ‘augmented reality’ browser. Deze browser legt een digitale laag over het camerabeeld van een mobiele telefoon. Gebruikers die door de lens kijken zien bijvoorbeeld meteen welke huizen te koop of te huur zijn, welke bars en winkels hot zijn of waar de dichtstbijzijnde geldautomaat zich bevindt. En daaraan verbonden heel veel praktische informatie. Geen webcam nodig dus en een mobiele telefoon is altijd handig bij de hand.

Of deze nieuwste vorm van communicatie een plaats zal veroveren in ons communicatielandschap valt nog even af te wachten. Voor ‘augmented reality’ pleit het feit dat deze techniek vertrekt vanuit de reële wereld van consumenten en daar iets extra aan toevoegt. Net zoals de sociale media vandaag doen. En dat in tegenstelling tot bijvoorbeeld het uitstervende Second Life, dat gebaseerd was op een puur virtuele wereld, die voor een grote massa consumenten als te weinig toegankelijk en te artificieel ervaren wordt.

Mad Men

De economische crisis neemt ook de reclamesector onder handen. Meerdere bureaus hebben, wegens het terugschroeven van de marketing en communicatiebudgetten door adverteerders, een deel van hun personeel moeten heroriënteren of laten afvloeien. Het jaarlijkse reclamefestival in het Zuidfranse Cannes, waar traditioneel de meest creatieve campagnes uit de hele wereld worden gelauwerd, wordt deze week een magere bedoening. Minder inzendingen en minder deelnemers, maar liefst 40 procent zelfs. Wie thuisblijft kan evenwel voor het kleine scherm wegdromen naar de hoogdagen van reclame en marketing uit de jaren zestig van de vorige eeuw.

De nieuwe Amerikaanse dramareeks, Mad Men, start morgenavond op Nederland 2 en straks ook op de digitale televisiezender Acht. Ze schetst het leven van enkele New Yorkse reclamejongens in de jaren 60. Mad Men wordt ook wel de nieuwe ‘Sopranos’ gelabeld. Niet voor niets, want de bedenker en schrijver van Mad Men, Matthew Weiner, werkte in het verleden ook voor ‘The Sopranos’. De serie is een subliem tijdsdocument van een wereld die geen economische grenzen leek te kennen, van oprukkend consumentisme en waarin uiterlijke schijn de bovenhand haalde. Expo 58 was net achter de rug. De emancipatie was aan de begin van de jaren 60 nog ver weg. In deze serie hebben de – uitsluitend – mannelijke hoofdpersonages een extreem hoog macho- en egogehalte. Geen vrouwen- toch niet op een andere stoel dan deze van secretaresse of telefoniste, geen gekleurde Amerikanen maar vooral veel seksistische en racistische oneliners alsook sigaren, whisky en eten!

De verhaallijn lijkt bij momenten zelfs secundair aan het decor en de interactie tussen de verschillende karakters. Het reclamebureau Sterling Cooper, dat in de serie centraal staat, komt op geen enkel vlak overeen met de huidige creatieve bureaus die we kennen. En in reclamecampagnes nemen consumenten vandaag het meest aanstoot aan seksistische en vernederende voorstellingen van vrouwen. En indien Lehman Brothers Lehman Sisters was geweest, hadden we volgens management experten wellicht niet zo’n diepe financiële crisis gekend vandaag. Maar toegegeven ook aan de top van de marketing- en reclamewereld anno 2009 blijven vrouwen een weliswaar significante minderheid. Precies deze maand lanceert reclamestrateeg Mary Hoogerbrugge in Nederland de sensibiliseringscampagne ‘Teken voor de toekomst’, waarin het bedrijfsleven wordt aangespoord om meer vrouwen op topposities te zetten. ‘De CEO wordt SHEO’ is de boodschap.

De reclame en bij uitbreiding de hele marketingsector heeft sinds de vroege jaren zestig ook een heel parcours van professionalisering afgelegd. Optimalisering en effectiviteit van de geïnvesteerde middelen staan meer dan ooit centraal. En de economische crisis zet die tendens alleen maar kracht bij. Bovendien zal deze crisis straks ook blijvend het gedrag van consumenten en marketeers hebben bijgesteld. Het valt binnen de lijn der verwachtingen dat de consument op een meer verantwoorde en doordachte manier zal blijven consumeren. In de zoektocht naar meer controle, zal ‘eerst verdienen, dan uitgeven’ voor een grote groep consumenten de nieuwe gedragscode worden. Een nieuwe vorm van soberheid en eenvoud zal in het consumentenpatroon vervat zitten.

Marketeers en reclamemakers zullen dan ook maar succesvol zijn als ze erin slagen om de juiste ‘waarde’ en ‘waarden’ aan de consument aan te bieden, en dit betekent niet altijd de laagste prijs. En dat is wat marketeers ook zelf nastreven, zo blijkt ook een recente peiling in ons land van House of Marketing bij meer dan 1000 marketingspecialisten. In een tijd waarin marketing budgetten gereduceerd worden is het creëren van toegevoegde waarde één van de belangrijkste uitdagingen. Uit het onderzoek blijkt eveneens een grotere focus op het meten van de financiële impact van marketing, de zogenaamde ROMI (Return on Marketing Investment), alsook meer belang voor green marketing, authenticiteit, klantenbelevenis en de nood aan duurzaam ondernemen.

Er is na deze economische crisis ook voor de marketing- en reclamewereld geen ‘free lunch’ meer. Zelfs dit jaar in het zonovergoten Cannes niet. Sterling Cooper is inderdaad lang achterhaald. Maar het blijft wel goede televisie.

Seks en crisis

Sinds kort kunt u in uw dichtstbijzijnde Carrefour of Colruyt terecht voor een gamma erotische producten zoals massageproducten, stimulators of andere seksuele speeltjes. Is deze tendens naar seksuele stimulatiemiddelen in een versnelling gekomen door de economische crisis die ons vandaag treft? Of zet de seksuele bevrijding zich in snel tempo door, van Vlaanderen tot de Verenigde Staten ?

Over het feit of mensen meer dan wel minder seks hebben in tijden van crisis, lopen de meningen uiteen. Sommigen geloven in een verhoging van de seksuele activiteit omdat het in de veilige omgeving van het eigen huis en bovendien gratis en voor niks beoefend kan worden. Een recente peiling bij 2000 Britten toonde aan dat 40 procent seks als leukste gratis activiteit verkiest, binnen deze groep wel opvallend meer mannen. Bovendien zijn seksuele betrekkingen ook een manier om het gevoel van verbondenheid binnen een relatie te verhogen, iets wat we in economisch onzekere tijden meer nodig hebben. Tot slot worden we geconfronteerd met een toenemend aantal werkzoekenden, die meer tijd hebben, ook om tussen de lakens te kruipen.

Anderen argumenteren tegen dat we door de crisis net méér stress en zorgen hebben, waardoor ons libido afneemt en het niet de bedactiviteiten maar wel de ruzies zijn die binnen een relatie hoog oplopen. Ook is het zo dat een hogere werkloosheid leidt tot meer scheidingen, ook in bed. Aan de geboortecijfers eind dit jaar te bewijzen wie gelijk heeft.

De vraag is dan ook of er wel een causaal verband tussen de crisis en het beoefenen van seks bestaat, of dat seks gewoon een basisbehoefte is, waar geen enkele recessie of depressie tegenop kan? Sociologen weten al langer dat het feit dat 2 fenomenen zich tezelfdertijd voordoen, niet hoeft te betekenen dat er een oorzakelijk verband is.

De verkoopscijfers spreken intussen wel voor zich. In de Verenigde Staten kende de verkoop van seksuele glijmiddelen in het eerste kwartaal van dit jaar een groei van 32 procent volgens Information Resources Inc..Deze groei is in grote mate toe te schrijven aan de lancering van Johnson & Johnson KY Yours & Mine glijmiddelen. De markt van andere seksuele stimulansen via de grote retailers als Walmart is klein, maar groeit exponentieel met maar liefst 74 procent. Deze cijfers tonen aan dat producenten waaronder J&J maar ook Durex, die in hun zoektocht naar diversificatie mee deze kar zijn opgesprongen, inspelen op een oningevulde consumentenbehoefte.

De stijgende verkoop van seksuele speeltjes kan, meer dan een gevolg van de crisis, evengoed een uiting zijn van een voortgezette seksuele bevrijding in onze maatschappij, ook in het preutse Amerika. Bij ons is seks al enige tijd uit de taboesfeer gehaald, onder meer via de media. Lees er maar eens doorsnee nummer van Flair op na. Maar in Amerika kan een blote borst de hele natie nog op zijn kop zetten. Of is het nu ‘Yes, we can’, ook in de slaapkamer?

Het staat alvast vast dat er een verschuiving plaatsvindt van de online en thuisverkoop van dergelijke middelen naar de klassieke distributie. En dat bevestigt de stelling dat de taboes sneuvelen en dat seksspeeltjes ‘mainstream’ worden en een breed publiek aanspreken. En waar een vraag is, moet het aanbod volgen. Een Amerikaanse studie in opdracht van fabrikant Church & Dwight in samenwerking met Indiana University en Knowledge Networks toont het bestaan van een grote massa gebruikers voor deze producten. 50

procent van de 3000 ondervraagden heeft al gebruik gemaakt van een vibrerend product en 30 procent deed dit in het afgelopen jaar. En de verkoopscijfers van Carrefour en Colruyt bevestigen intussen deze trend voor ons land. Opmerkelijk want een jaar geleden verklaarden beide ketens nog zeer afkerig te staan tegenover de verkoop van deze artikelen. ‘De klanten vragen erom’, luidt het vandaag.

Het mag dan al crisis zijn, maar duidelijk niet voor sekspeeltjes.

Optimisme

Praten de media met hun uitvoerige, negatieve berichtgevingen ons de crisis aan? Het valt niet te ontkennen dat de berichtgeving in de media niet vrijblijvend is. Dienen we dan volop voor optimistische boodschappen te gaan?

Lees de volledige column hier.

Oorlog op 2 fronten

In een arbeidsmarkt onder druk, maakt een diploma nog altijd het verschil uit tussen werk en geen werk. Maar een diploma is niet langer een waarborg voor een levenslange carrière. Competenties zullen in de snel veranderende wereld van morgen het echte verschil maken.

Lees de column van deze week hier.

Gat in de haag

Zorgt de crisis ervoor dat we ons maximaal opsluiten en de vinger op de knip houden? Absoluut niet, zo blijkt ook uit de mooie metafoor van de gat in de haag. Minder leven is niet aan de orde. Enkele crisisclichés ontkracht.

Lees de volledige column hier.

Even Apeldoorn bellen

Wat te doen met een slogan die een nieuwe lading krijgt na dramatische gebeurtenissen zoals deze op Koninginnedag? In Apeldoorn beraden ze zich ...

Lees ons advies en de column hier.

Broos

De crisis die we thans beleven, lijkt een aantal vooronderstellingen te bevestigen,  maar soms ook te ontkrachten. Met in het achterhoofd het spookbeeld van de 
Grote Depressie van de jaren dertig van de vorige eeuw en de maatschappelijke  gevolgen daarvan, leeft de vrees dat racisme en vreemdelingenhaat versneld 
zullen toenemen. Maar een aantal recente onderzoeken laten een ander, genuanceerder beeld zien.

Lees de volledige column hier. 

Bankeed

Het vertrouwen in de banken is zoek. Bankencommissies zijn volop bezig met te achterhalen wat er fout ging in de bankensector. Ondertussen worden 2 banken op de vingers getikt over de reclame die ze voeren. Er is een duidelijke nood aan verdere richtlijnen en regelgevingen. In Nederland spreekt men zelfs van een eed van bankiers. Schuldbekentenis of nieuw begin?

Lees de volledige column hier.

Uitverkocht of uitgekookt

Het smoothies bedrijf Innocent heeft een minderheid van zijn aandelen aan Coca-Cola verkocht. Slimme zet of niet? Volgens hen wel, ze zien het niet als 'selling out' maar wel als 'selling in'.

Lees de volledige column hier.

Merk zoekt vriend

Zijn merken even intensief aanwezig op Facebook als consumenten? Volgens de Nederlandse ‘Social Media Monitor’ van Media Embassy alvast niet. Slechts 14 procent van de grootste adverteerders blijkt aanwezig op één of ander sociaal netwerk. Blijkt ook dat consumenten niet zitten te wachten op 'sociale' merken.

Lees de volledige column hier.

Welkom Tata

Het goedkoopste autootje ter wereld, de Tata Nano, werd vorige week aan de pers voorgesteld en is vanaf deze week in Indië te koop voor het bedrag van zo’n 1 500 euro. De Tata maakt duidelijk dat de toekomst van de automobielindustrie in de zgn. groeilanden ligt en dat de wagen van de toekomst klein zal zijn.

Lees de column hier.

Vertrouwensbreuk

Onderzoek toont aan dat het vertrouwen van consumenten in merken op een historisch laag niveau staat. Nochtans is het belang van een merk op de bedrijfsbalans sterk is toegenomen. John Gerzema en Ed Lebar van Young&Rubicam waarschuwen dan ook voor een gevaarlijke ‘merkenbubbel’, de titel van hun recente boek.


Lees de volledige column hier.

Grote stations krijgen merknaam 'het Station'

De grote stations van de NMBS gaan voortaan onder de merknaam 'het Station' door het leven.
think.BBDO voerde de voorbereidende studie uit.

Zie hier Fons Van Dyck aan het woord.

Republiek Facebook

Begin februari kondigde Facebook ‘en stoemmelings’ aan dat het zijn ‘terms of service’ zou wijzigen, waardoor het bedrijf zich eenzijdig de mogelijkheid toe-eigende om informatie van gebruikers ook te gaan archiveren. Dat was echter zonder de empowerde consument gerekend.

Lees de volledige column hier.

Tot uw dienst

Bedrijven kunnen in tijden van crisis beknippen op extra dienstverlening of net de omgekeerde weg inslaan. Beide strategieën worden gevolgd.

Lees de column hier.

Selectief consumeren

Ondanks de economische crisis blijft de consument consumeren. In november vorig jaar voerde think.BBDO een kwalitatief onderzoek naar het consumptiegedrag van de consument. De tendensen die toen werden blootgelegd, lijken zich ondertussen ook te bevestigen in het gedrag van consumenten en in de kassa’s van handelaren. Meer lezen over deze interessante bevindingen kan hier.

Aan de fabriekspoort

De toekomst van onze economie en onze bedrijven wordt vandaag meer dan ooit op internationaal vlak beslecht. Of we dat nu graag hebben of niet. De problemen zijn internationaal, de oplossingen zullen ook internationaal moeten zijn. De wereld is kleiner dan ooit.

Meer lezen kan hier.